Atomowy Autobus – 4. edycja (2014)

Pierwszy dzień na trasie Atomowego Autobusu za nami! Dzisiaj gościł nas Puławski Park Naukowo-Technologiczny, zlokalizowany przy Zakładach Azotowych Puławy. Park został otwarty w 2012 roku i od tamtej pory realizuje swoje założenia jako miejsca współpracy instytucji naukowo-badawczych i nowoczesnych firm produkcyjnych. Bardzo ważnym celem Puławskiego Parku Naukowo-Technologicznego jest także budowanie wizerunku miejsca o walorach edukacyjnych, przyjaznego dzieciom i młodzieży szkolnej. Dlatego PPNT z dużym zaangażowaniem zorganizował spotkanie Atomowego Autobusu z uczniami szkół ponadgimnazjalnych.

Punktualnie o 9:00 rano stawiła się pierwsza grupa szkolna, która rozpoczęła zwiedzanie Mobilnego Laboratorium. W dużym holu Puławskiego Parku Naukowo-Technologicznego zmieściło się jednocześnie około stu uczniów z miejscowych szkół: liceów, techników, szkół zawodowych. Byli zarówno przedstawiciele klas o profilach biologiczno-chemicznych, którzy wypytywali o szczegóły funkcjonowania elektrowni, jak i przyszli kucharze czy cukiernicy, którzy z ogromnym zainteresowaniem oglądali pokazy fizyczne. Wszyscy uczniowie mogli uczestniczyć w seminarium poświęconym bezpieczeństwu elektrowni jądrowych oraz wziąć udział w konkursach na temat wiedzy z zakresu fizyki. Pierwszy dzień minął błyskawicznie i naładował nasze akumulatory na kolejną wizytę w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Już przed 8 rano byliśmy w Liceum Ogólnokształcącym nr II im. J. Chreptowicza w Ostrowcu Świętokrzyskim. Zaskoczenie zaspanych jeszcze uczniów na widok Atomowego Autobusu było ogromne – niektórzy zaniemówili z wrażenia, co nas samych przyprawiło o szerokie uśmiechy.

Dzisiaj rozłożenie wystawy poszło nam sprawniej niż poprzedniego dnia i planowo od drugiej godziny lekcyjnej rozpoczęliśmy pokazy. Doskonale zorganizowany plan spotkania (przez dyrektora i nauczycieli z liceum Chreptowicza), pozwolił na sprawne przeprowadzenie całej naszej akcji. Każda klasa o wyznaczonej godzinie przychodziła posłuchać, co mamy do powiedzenia i zaprezentowania. Wystawa cieszyła się dużym zainteresowaniem licealistów, szczególnie uczniów klas biologiczno-chemicznych, którzy jak na razie, pozostają niepokonani w konkursie na wiedzę o fizyce!

Wyjechaliśmy z Ostrowca z satysfakcją dobrze wykonanego zadania i ambitnymi planami powrotu do tego miasta. Mamy nadzieję, że uczniowie tej szkoły zainteresowani tematyką będą nadal pogłębiać swoją wiedzę, do czego aktywnie ich zachęcaliśmy.

Kolejny przystanek: Częstochowa!

Środa. Częstochowa. Ciepły, słoneczny poranek. Nasza wystawa odwiedziła dziś „IV Liceum Ogólnokształcące” z piosenki T Love! Przed szkołą przywitał nas reprezentatywny pomnik patrona Henryka Sienkiewicza. Atomowy Autobus zaparkowaliśmy w cieniu kasztanów i zaczęły się przygotowania do pokazów: rozstawianie sprzętów, układanie wyposażenia, podłączenie urządzeń – pełna mobilizacja!

Od drugiej godziny lekcyjnej trwała przygoda z atomem. Naszymi gośćmi w tej szkole były klasy o profilach ścisłych, ale wystawę odwiedzili również adepci sztuk humanistycznych. Ci pierwsi zadawali dość szczegółowe pytania, czym zaskoczyli nawet wolontariuszy Fundacji. Co się wydarzyło w Czarnobylu i dlaczego tak się stało, czy funkcjonują na świecie reaktor typu czarnobylskiego (RBMK), do czego służy bor w elektrowniach jądrowych to tylko wybrane pytanie uczniów IV LO. Humaniści natomiast byli zainteresowani bardziej teoretyczną wiedzą: czy reaktor może wybuchnąć jak bomba jądrowa. co ma robić ludność cywilna, gdy spadnie na kraj bomba atomowa – pytania nietypowe i zaskakujące, ale ze wszystkim sobie poradziliśmy!

Liceum w Częstochowie odwiedzili również przedstawiciele urzędu miasta, którzy zajmują się edukacją, a byli zaciekawieni naszą inicjatywą. Z zainteresowaniem obejrzeli każde stoisko i wypytali o wszystko, co ich interesowało.

Do zobaczenia w Kaliszu!

„Kalisz – najstarsze miasto w Polsce” – takim hasłem przywitały nas mury miasta.

Liceum, w którym mieliśmy okazję być, mieści się w zabytkowym, niemal muzealnym, budynku. Szerokie, przestrzenne korytarze, sale lekcyjne ze starymi ławkami, ogromnymi tablicami robią naprawdę duże wrażenie. Ponieważ to już czwarte miasto na naszej trasie, trzeba jasno podkreślić, że problemów z rozkładaniem sprzętów nie mamy, więc poradziliśmy sobie ze stoiskami w mig. Tym bardziej, że mieliśmy do dyspozycji sztab pomocników.

Uczniowie oczekiwali pokazów w zniecierpliwieniu, więc o wyznaczonej godzinie zaczęliśmy laboratoryjne show. Przez korytarz pierwszego piętra podczas przerwy przewijały się grupy uczniów, a wolontariusze Fundacji starali się przekrzykiwać szkolny harmider tak, aby każdy mógł usłyszeć jak najwięcej. Uczniowie liceum im. Mikołaja Kopernika z w Kaliszu to niezwykle ambitni i świadomi swojej przyszłości młodzi ludzie. Wielu z nich bardzo rzeczowo rozmawiało z nami na tematy związane z energetyką i budową elektrowni jądrowej w Polsce. Kilka osób dopytywało o szczegółowe kwestie z zakresu fizyki i chętnie podejmowało dyskusję. Znalazło się też kilkoro uczniów, którzy z fizyką czy chemią nie są ściśle związani, a mimo to opowiadali o swoich zainteresowaniach (np. medycyna, biologia, ale także historia czy języki obce) oraz dlaczego chcieliby, aby tego rodzaju projektów było w ich szkole więcej.

Trzeba przyznać, że ich argumentacja była przekonująca – brakuje im informacji, które wykraczałyby poza program nauki w szkole. Oni są nastawieni na zdobywanie wiedzy, która ich interesuje, chcą eksperymentować i widzieć efekty tych doświadczeń, bo w ten sposób nauczą się lepiej. „Po prostu ta wiedza zostanie w naszej pamięci jako obraz i dźwięk, jako kompletna informacja” – mówił uczeń trzeciej klasy.

Spotkanie z kaliskimi licealistami było niezwykle wartościowym doświadczeniem. Mamy nadzieję, że odwiedzimy szkołę w niedalekiej przyszłości. A może kilku zainteresowanych uczniów zasili niebawem szeregi Fundacji?

Pierwszy tydzień Atomowego Autobusu zakończyła wizyta w liceum ogólnokształcącym im. Śniadeckich, które należy do Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr VI w Bydgoszczy. W kompleksie pokaźnych budynków mieści się gimnazjum, liceum ogólnokształcące i szkoła zawodowa, a liceum jest najlepsze w tym mieście. W tym samym budynku przy Staszica znajduje się siedziba Międzynarodowego Gimnazjum Sokrates (Cambrige International School). W związku z tym, że sąsiedzka szkoła jest międzynarodowa, naszą wystawę odwiedzili dziś uczniowie z Hiszpanii, którzy akurat byli w Bydgoszczy na wymianie szkolnej. Pomimo napiętego planu dnia, mogli poświęcić trochę czasu na obejrzenie Mobilnego Laboratorium i krótkie rozmowy z wolontariuszami, a my załapaliśmy się na pokaz zumby, w wykonaniu uczniów tamtejszego liceum, który przygotowali dla swoich gości z zagranicy.

Przystanek w Bydgoszczy zakończył pierwszy tydzień naszego projektu. Część naszego zespołu wraca do domu, by kolejni Wolontariusze mogli dojechać do nas w niedzielę i kontynuować trasę w kolejnym tygodniu. Po niedzieli czeka nas wizyta w Lęborku, Gniewinie, Kłaninie, Elblągu i na koniec w Tczewie.

Atomowy Autobus kieruje się zatem na północ, nad morze.

Bladym świtem (dosłownie!) dojechaliśmy do Lęborka. W szkole pusto. Zjedliśmy pierwsze śniadanie w formie pikniku i zaczęliśmy rozładunek wyposażenia wystawy mobilnej.

I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Lęborku mieści się w przepięknym, dużym budynku dawnego liceum niemieckiego. Pokaźny gmach jest siedzibą liceum od 1946 roku. To imponujące, szczególnie, że budynek jest utrzymany w idealnym stanie i ma zachowane elementy zabytkowe, które nadają mu niepowtarzalny klimat.

Szkoła ugościła nas w przestrzennej, widnej auli z widokiem na pobliski skwer. Pogoda dopisywała od rana i wszyscy byliśmy naładowani pozytywną energią. A było nam to potrzebne dzisiaj, bo część zespołu nie była jeszcze przyzwyczajona do porannego wstawania i trochę martwiliśmy się, czy zdążymy ze wszystkim na czas. Ale było idealnie. Wystawa była gotowa jeszcze przed czasem. Równo z dzwonkiem na drugą lekcję rozpoczęły się wystawy. Każdy w swoim żywiole opowiadał uczniom „jak to działa”: jak zachodzi rozszczepienie, z czego możemy wytworzyć prąd. Dziś odwiedzili nas także uczniowie z okolicznego gimnazjum, którzy chętnie zadawali, trudne jak na swój wiek, pytania. Jutro też zmierzymy się z pytaniami uczniów Samorządowego Zespołu Szkół w Gniewinie.

Na dzisiaj w planach było Gniewino i Samorządowy Zespół Szkół – szkoła podstawowa i gimnazjum. Utrzymująca się piękna wrześniowa aura i mocna poranna kawa dały nam tyle energii, aby mieć siłę przez cały dzień aktywnie przebijać się głosem przez tłumy dzieciaków na szkolnym korytarzu. To była pierwsza szkoła na naszym atomowym szlaku, w której wiedzieliśmy, że będziemy rozmawiać z młodzieżą młodszą niż przez cały wyjazd. Zapomnieliśmy jedynie, że przerwy w szkole podstawowej są nieco dłuższe i głośniejsze, ale i tak opuściliśmy Gniewino z uśmiechami na twarzach.

Wystawa była skierowana do gimnazjalistów – spodziewaliśmy się, że młodszych dzieci tematyka pokazów nie zainteresuje, ale było wprost przeciwnie! Uczniowie podstawówki masowo oblegali stoiska podczas przerw, rozmawiając z Wolontariuszami o zawiłościach procesów fizycznych. Przed nami stanęło nie lada wyzwanie, żeby tak młodym ludziom opowiedzieć w interesujący sposób o niełatwych kwestiach związanych z energią jądrową czy promieniowaniem. Mimo to sprostaliśmy temu zadaniu i w dodatku widzieliśmy wyraźne zainteresowanie najmłodszych. Trzeba nadmienić, że jednak największym zainteresowaniem cieszyło się stanowisko z konkursem z nagrodami Przerwy międzylekcyjne stały się targowiskiem o najtrudniejsze pytanie i najcenniejszą nagrodę. Ale było warto – zadowolenie dziecka z wygranej w konkursie, nawet najdrobniejszym, jest bezcenne i bardzo satysfakcjonujące.

Szkoła, w której byliśmy we środę znajduje się w Kłaninie, niewielkiej miejscowości na Pomorzu, niedaleko planowanej lokalizacji elektrowni jądrowej w Żarnowcu. Dzień był wyjątkowo interesujący ze względu na profile klas, które odwiedzały Mobilne Laboratorium. Wśród uczniów znaleźli się kształcący się na techników architektury krajobrazu, żywienia i usług gastronomicznych oraz techników informatyki i hotelarstwa, a także wychowankowie zasadniczej szkoły zawodowej. Interesująca była młodzież z liceum o profilu straży granicznej i policji. Chłopcy i dziewczyny, ubrani w moro, niektórzy w typowy strój policyjny, pytali o skomplikowane metody zabezpieczeń elektrowni jądrowych, systemy alarmowe, możliwości i sposoby ewakuacji w przypadku awarii. Wystawa była dla nich bardzo wartościowa, ze względu na przyszłą pracę zawodową. Mogli dowiedzieć się m.in., jakie zadania czekają ich jako przyszłych funkcjonariuszy straży granicznej, związane na przykład z przemytem materiałów promieniotwórczych i jądrowych. Dlatego zwracaliśmy szczególną uwagę na metody detekcji promieniowania jonizującego i zasady ochrony radiologicznej. Wystawę odwiedzili także wychowankowie gimnazjum salezjańskiego.

I znowu IV liceum ogólnokształcące – tym razem w Elblągu. Szkoła im. Komisji Edukacji Narodowej (dawniej o profilu pedagogicznym, przygotowywała kadrę do przedszkoli i szkół podstawowych w zakresie wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, dziś jest typowym liceum ogólnokształcącym z klasami o różnych profilach) w tym roku obchodzi swój 20 jubileusz.

LO udostępniło nam swoją ogromną salę gimnastyczną ze ścianką wspinaczkową, bramkami do różnego rodzaju gier w piłkę, żebyśmy swobodnie mogli urządzić w niej laboratorium z prawdziwego zdarzenia. Duża przestrzeń pozwoliła upłynnić ruch pomiędzy stoiskami z pokazami, co zapobiegło korkom i tłoczeniu się klas. Aczkolwiek stanowisko konkursowe było niezmiennie oblegane przez ambitnych i rozbawionych prostotą pytań uczniów i jak zwykle to bywa nagrody rozeszły się bardzo szybko. Warto wspomnieć, że licealiści tej szkoły byli zachwyceni prezentacjami multimedialnymi i pokazami, które mogli nie tylko zobaczyć, ale także nich uczestniczyć. Nie tylko w tej szkole, ale praktycznie na całej trasie, uczniowie z zainteresowaniem odwiedzali stoisko promieniowania jonizującego naturalnego, gdzie mieli okazję napić się wody z uranowego szkła Ciekawe pokazy z wytwarzania energii także przyciągały uwagę uczniów.

Ostatni dzień Atomowego Autobusu zakończył się w Tczewie, w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie. Szkoła przyjęła nas otwartą na oścież bramą i zastępem gotowych do pomocy uczniów, dzięki którym bardzo szybko i sprawnie przenieśliśmy elementy wystawy do szkolnych sal. Koncepcja naszych pokazów uległa tym razem zmianie i zostaliśmy podzieleni na trzy sale – dwie pracownie naukowe i sala ogólnoinformacyjna z konkursem, który jest już nieodłącznym elementem każdego spotkania. Ten piątek był dla licealistów wyjątkowo intensywny, ponieważ oprócz naszego pokazu uczniowie mieli okazję uczestniczyć w seminarium z biologii oraz otrzęsinach, organizowanych dla klas I. Miłym zaskoczeniem było także to, że naszą wystawę odwiedzili także uczniowie z innych szkół – z Tczewa i Gdańska.

Licealiści okazali się dla Wolontariuszy równym partnerem do rozmów o fizyce – chętnie zadawali pytania, brali czynny udział w pokazach i opowiadali o swoich zainteresowaniach. Miłym zaskoczeniem była dziewczyna z klasy humanistycznej, która pogłębiała swoją wiedzę na temat działania reaktorów, czytając specjalistyczne książki naukowe. Rozmowa z nią była czystą przyjemnością i ucztą intelektualną. Konkurs także okazał się pestką. Na pytania konkursowe „Jak nazywa się polska noblistka z fizyki?”, „Od imienia jakiej polskiej uczonej nosi nazwę reaktor badawczy w Świerku pod Warszawą?” czy „Jak miała na imię polska uczona, która wprowadziła termin radioaktywności?” licealiści odpowiadali bez zastanowienia! W końcu Skłodowska to patronka ich szkoły, więc nie mogło ich nic zaskoczyć.

Z łezką w oku żegnaliśmy się dziś z ostatnią szkołę na atomowej trasie. Wracamy do Warszawy i zaczynamy intensywne prace nad koncepcją następnej edycji Atomowego Autobusu. Do zobaczenia za rok!